HABER: Olcay AYDİLEK
(ANKARA) – Türkiye ile İran arasında 30 Temmuz’da süresi dolan, boru hattı üzerinden yıllık yaklaşık 10 milyar metreküp doğal gaz ithalatını öngören sözleşmenin, 5 yıl daha uzatılması gündeme geldi. Kısa sürede bu işlemin tamamlanması ve Doğubayazıt’tan Türkiye’ye giriş yapan boru hattı üzerinden doğal gaz akışının devam etmesi bekleniyor. Sektör kaynakları, “Türkiye ve İran, anlaşmanın sona ermesinden belli bir süre önce ‘Bu anlaşmayı uzatmıyoruz’ dememişlerse, anlaşma otomatik olarak 5 yıl daha uzar. Bu madde de uygulamaya girmiş ve otomatik uzatma devreye alınmış olabilir” görüşünü dile getirdi.
Türkiye, gerek sanayide gerekse de şehirlerin ısınmasında ağırlıklı olarak doğal gaz kullanıyor. Ülkenin, yıllık tüketimi de 55-60 milyar metreküp düzeyinde seyrediyor. Türkiye, doğal gaz gereksiniminin önemli bölümünü ithalat yoluyla, boru hatları üzerinden doğal gaz ya da sıvılaştırılmış doğal gaz LNG olarak karşılıyor.
Türkiye, boru hatları üzerinden, Rusya ve Azerbaycan’dan doğal gaz ithal ediyor.
ANLAŞMA 1996 YILINDA İMZALANDI, 2001’DE GAZ ALIMI BAŞLADI
Türkiye’nin, en önemli tedarikçileri arasında yer alan İran’la 25 yıllık doğal gaz anlaşmasının süresi 30 Temmuz’da doldu.
İran ile Türkiye arasındaki Doğal Gaz Alım-Satım Anlaşması, 8 Ağustos 1996 tarihinde Tahran’da imzalandı. Bu kapsamda inşa edilen, yaklaşık bin 491 kilometre uzunluğundaki Doğu Anadolu Doğal Gaz Ana İletim Hattı, Doğubayazıt’tan başlayıp, Erzurum, Sivas ve Kayseri üzerinden Ankara’ya uzanıyor. Hat, bir branşmanla da Kayseri, Konya üzerinden Seydişehir’e gidiyor.
Boru hattı sistemi, Haziran 2001 sonu itibarıyla gaz alabilir duruma geldi, 10 Aralık 2001 tarihinde İran’dan gaz alımı başladı. Türkiye, 2001’de uygulamaya giren anlaşma kapsamında İran’dan boru hattı üzerinden yılda yaklaşık 10 milyar metreküp doğal gaz ithal ediyordu.
ANLAŞMA OTOMATİK 5 YIL DAHA UZAYABİLİR
Türkiye’nin İran’dan doğal gaz ithalatını öngören sözleşmenin, 5 yıl daha uzatılması gündeme geldi.
Bölgesel arz güvenliği ve yerel tüketim için kritik bir kaynak olarak değerlendirilen İran gazıyla ilgili işlemin kısa sürede tamamlanması ve boru hattı üzerinden gaz akışının devam etmesi bekleniyor.
Sektör kaynakları, ANKA Haber Ajansı’nın sorusu üzerine, doğal gaz alım satım anlaşmasında kritik bazı maddelerin bulunduğunu vurgulayarak, “Türkiye ve İran, anlaşmanın sona ermesinden belli bir süre önce ‘Bu anlaşmayı uzatmıyoruz’ dememişlerse, anlaşma otomatik olarak 5 yıl daha uzar. Bu madde de uygulamaya girmiş ve süre uzatımı gündeme gelmiş olabilir” görüşünü dile getirdi.
Kaynaklar, İran’ın zaman zaman kış mevsimlerinde gaz akışını kısa süreli kesmesine karşın Türkiye açısından önemli bir tedarikçi olduğunu, boru hatları üzerinden doğal gaz ithalatının, gerek arz güvenliği gerekse de LNG’ye göre fiyat yönünden üstünlükleri bulunduğunu söyledi.
DÖRDÜNCÜ SIRADA YER ALDI
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK), 2025 yılı doğal gaz piyasası raporuna göre, geçen yıl yüzde 36,27’lik payla en fazla gaz ithalatı Rusya’dan yapıldı.
İran, 7,7 milyar metreküp ithalat ve yüzde 13,2 payla dördüncü sırada yer aldı. 2025’te ithalatta Azerbaycan ikinci, ABD üçüncü oldu.
